Democratie, een belangrijk recht
Op 18 mei kunnen we met zijn allen stemmen en het beleid voor een volgende legislatuur grotendeels beïnvloeden. Het lijkt ons nuttig stil te staan bij de waarde van democratie en bij de toekomstige invulling van dit begrip, dat de laatste tijd dikwijls in verdrukking komt.
Sommigen stellen zich terecht de vraag of democratische instellingen nog wel iets te zeggen hebben en zo ja in hoeverre daar rekening mee wordt gehouden.
Een beter voorbeeld dan de recente oorlog tegen Irak is moeilijk te vinden. De president van de Verenigde Staten zette een eenzijdige actie op touw en sloeg daarbij de tegenkantingen van democratische instellingen volledig in de wind. De mening van de Verenigde Naties werd gewoonweg omzeild en ook de vele protestacties werden vakkundig genegeerd. Bush werd daarin bijgestaan door landen als Groot-Brittannië en Spanje. Ondanks de duidelijke ‘neen’ van een democratische instelling als de VN, ondanks het protest van talrijke democratische staten, ondanks de vele anti-oorlogsbetogingen overal ter wereld, toch een oorlog beginnen voeren, getuigt ons inziens van weinig democratische ingesteldheid.
Ook in ons land komt de democratie in verdrukking. In België leeft bij sommigen al enige tijd de vraag of het cordon sanitaire tegen extreem rechts nog democratisch kan genoemd worden en in welke mate het nog langer in stand moet gehouden worden. Er heerst twijfel of de uitsluitingsstrategie wel het beste middel is om het Vlaams Blok tegen te gaan en of het democratisch kan genoemd worden dat één partij uitgesloten wordt van de macht. Wat is er evenwel ondemocratisch aan het feit dat andere politieke partijen niet met het Vlaams Blok in zee willen gaan omwille van het programma van deze partij? Etnische minderheden systematisch met criminaliteit associëren, hen niet willen beschouwen als normale inwoners van ons land, getuigt immers van weinig democratische ingesteldheid. Het doorbreken van het cordon sanitaire zou in dat geval kunnen beschouwd worden als een stille goedkeuring van de discriminatie van de allochtonen in een democratische staat.
Het Vlaams Blok aanvaardt en gebruikt de democratische regels slechts wanneer het haar best uitkomt.
We verwijzen naar de Antwerpse situatie, waar extreem-rechts klacht na klacht indient met als enig doel een nieuwe start en sterk bestuur onmogelijk maken. We vermelden evenzeer de intimidatie van deze partij t.a.v. haar tegenstanders. Wie het Blok bekritiseert, wordt dikwijls geconfronteerd met een klacht bij de federale politie, waarbij de betrokkenen en de politiebeambten nutteloos tijdverlies lijden. Dat deze politieagenten uiteraard op dat ogenblik niet kunnen ingezet worden voor daadwerkelijke politietaken, komt bovendien het discours van extreem rechts over onveiligheid goed uit. Sommige punten van het partijprogramma van het Vlaams-Blok gaan trouwens in tegen wat algemeen aanvaard wordt in onze samenleving. We vermelden o.m. hun standpunt over abortus en euthanasie, dat ze ontlenen aan het fundamentalistisch katholiek denken.
Een dergelijke onverdraagzaamheid t.a.v. anders gezindten vinden we ook terug in hun houding tegenover het homohuwelijk en de vreemdelingen.
Een dergelijk programma druist in tegen onze vrijzinnige levenshouding en ons respect voor een democratische samenleving. Als vrijzinnig humanisten pleiten wij voor een noodzakelijke onpartijdigheid van de staat tegenover de vrije keuze van het individu en een gelijkwaardige behandeling van elke samenlevingsvorm. Het homohuwelijk werd na lange tijd gerealiseerd, een volgende stap is dan logischerwijze een gelijkwaardige behandeling op alle andere vlakken, waaronder o.a. adoptie.
Respect voor democratie betekent respect voor de bouwstenen van de democratie.
Ten eerste is er de volkssoevereiniteit. In het Belgische democratische systeem is het bestuur in handen van de burger via een parlementaire vertegenwoordiging. Maar is dit wel zo? Een zeer grote groep mensen, m.b. allochtonen, zijn immers niet vertegenwoordigd in ons parlement.
Ten tweede is er het gelijkheidsbeginsel dat iedere burger dezelfde rechten toekent. Maar is dit wel zo? Hoe valt het niet toekennen van migrantenstemrecht hierbij te rechtvaardigen? Democratie is daardoor slechts democratie voor een deel van het volk. Vanuit de visie gelijkheid voor iedereen is het logisch dat ook de rechten van de minderheden gerespecteerd worden, zodat het bestuur op werkelijk democratische wijze ‘alle’ burgers kan vertegenwoordigen.
In het kader van het gelijke kansenbeleid is het belangrijk onze kinderen op te voeden in een sfeer van democratische ingesteldheid. Het aanleren van deze attitudes is een belangrijk onderdeel van het opvoedingsproces, waarvoor niet enkel de ouders instaan, maar waar tevens de school een belangrijk onderdeel van uitmaakt. De multiculturele samenleving weerspiegelen in een waaier van vakken in elke school van om het even welk net is hiervoor alvast een goede poging. Kinderen komen in contact met verschillende waarden en normen, ook diegene die verschillend zijn van de hunnen, en leren er begrip en respect voor op te brengen.
Als vrijzinnigen pleiten we er dan ook voor dat de democratie, als absolute waarde, in stand wordt gehouden en dat er op wordt toegezien dat het niet in de verdrukking raakt. Normalisering van extreem rechts zou de democratie enkel schade toebrengen.
Prof. Dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
Dit opiniestuk veschenen in de Financieel Economische Tijd onder de titel 'Democratie is een belangrijk recht'
