Een bewust en actief burgerschap als dam tegen extreemrechts
Op 13 juni kunnen we als burgers gaan stemmen voor de Vlaamse en Europese instellingen en alzo het toekomstige beleid op een democratische wijze mee bepalen. Als vrijzinnige gemeenschap zijn wij bezorgd omwille van de ondergraving van de democratie door extreem-rechts.
Het extreem-rechtse gedachtegoed wordt gekenmerkt door een totalitair denken, extremisme en onverdraagzaamheid. Het Hof van Beroep te Gent benoemde in haar arrest van 21 april 2004 het Vlaams Blok als een partij die systematisch aanzet tot discriminatie, waarbij vreemdelingen behandeld worden als criminelen, boosdoeners, profiteurs, onintegreerbare fanatiekelingen en een bedreiging van het eigen volk. Het Vlaams Blok bestempelde dit arrest als een politieke inmenging. We betreuren deze houding van het Vlaams Blok dat de scheiding der machten en de onafhankelijkheid van de rechtspraak niet respecteert. Wie niet met hen is, is duidelijk tegen hen, is de redenering van het Vlaams Blok, dat pretendeert de enige goede politiek te voeren.
Als vrijzinnigen hebben wij de sociale verantwoordelijkheid om dit totalitair denken te ontkrachten en mee te werken aan democratisch aanvaardbare oplossingen voor de talrijke maatschappelijke problemen waarmee we worden geconfronteerd. We pleiten voor de uitbouw van een bewust, open, pluralistisch en actief burgerschap, dat gestalte moet krijgen door alle in ons land verblijvende personen, welke ook hun religieuze, levensbeschouwelijke of culturele invalshoek is.
Dit burgerschap steunt op de eerbiediging van de rechten van de mens, de geseculariseerde rechtsstaat die de grondwettelijke neutraliteit van de overheid en de scheiding van kerk en staat sterk respecteert, de gelijkheid en de vrijheid van alle burgers, alsook op verdraagzaamheid.
De vrijheid van alle burgers omvat het recht van iedere burger om zich zelfstandig en evenwaardig te ontplooien, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van religie of levensbeschouwing. Deze vrijheid moet uiteraard steeds gebruikt worden met respect voor de vrijheid van de ander en rekening houdend met de wettelijke grenzen.
Een bewust en open burgerschap is gebaseerd op ethische verbondenheid en wordt gekenmerkt door openheid en verdraagzaamheid. In een bewust burgerschap is de rol van gemeenschappelijke waarden van onmiskenbaar belang. Ethische verbondenheid met de medemens kan leiden tot meer eenheid, want de niet-gemeenschappelijke waarden worden geenszins uitgesloten.
We streven naar een pluralistisch burgerschap in een democratische samenleving met democratische principes, regels en verworvenheden. In een geseculariseerde, pluralistische, vrije en rechtvaardige democratie komen alle meningen aan bod binnen het kader van verworven individuele vrijheden en wettelijke bepalingen. De burger biedt een bijdrage aan het publieke debat van onderuit. Daardoor worden op democratische wijze waarden en normen ontwikkeld, die oriënterend zijn voor de samenleving en het individu.
De vrijzinnige gemeenschap streeft naar interactief samenleven. We zien integratie als culturele verrijking en niet als culturele uitholling of vervlakking, zodat de segregatie wordt tegengegaan en geen sociale noch ruimtelijke gettovorming ontstaat. Enkel door integratie kunnen alle culturele en religieuze groepen beter samen functioneren. Het vertrekpunt is de multiculturaliteit met het behoud van identiteit en wortels, wat trouwens dient als basis tot het bekomen van interculturaliteit.
Instellingen of verenigingen die personen uitsluiten omwille van hun etnische, seksuele of levensbeschouwelijke aard, moeten op basis van het non-discriminatieprincipe bestraft worden. Ze kunnen in ieder geval geen beroep doen op overheidsgelden.
Een actief burgerschap is gebaseerd op solidariteit, participatie en betrokkenheid waarbij ieder individu zijn/haar verantwoordelijkheid opneemt en eveneens drager is van rechten en plichten. Het kan enkel verkregen worden door het aanmoedigen van een voortdurend contact en dialoog tussen de leden van de verschillende groepen. Door conversatie met de andere in gelijkwaardigheid wordt immers verdraagzaamheid gestimuleerd. Bekend maakt bemind!
Dit bewust, actief, open en pluralistisch burgerschap kan bevorderd worden via o.a. de overheid, het onderwijs, de media, de tewerkstelling en het verenigingsleven.
Alle initiatieven die de overheid stimuleert, dienen geënt te zijn op een democratisch model. De vrijzinnige gemeenschap vraagt een maatschappelijke ontsluiting door het non-discriminatie- en het gelijkekansenbeleid verder te zetten. De overheid heeft immers als plicht kansarmen in de mogelijkheid te stellen een minimumlevensstandaard te halen om zo aan actief burgerschap te kunnen doen.
Opvoeding en onderwijs spelen een belangrijke rol bij het doorgeven van tolerantie. Tolerantie kan aangemoedigd worden door van jongs af aan de dialoog en confrontatie met andere ideeën en gedachten aan te moedigen. We zjin voorstanders van een pluralistische invulling van het onderwijs waarin alle culturen, religies en levensbeschouwingen aan bod komen. De levensbeschouwelijke vakken, en inzonderheid het vak niet-confessionele zedenleer, dragen hiervoor hun steentje bij. Interlevensbeschouwelijke samenwerking op basis van gemeenschappelijke waarden verdient evenzeer aanmoediging.
De massamedia hebben een integratiefunctie door het aanbieden van een correcte en pluralistische beeldvorming van autochtone en allochtone burgers, van iedere religieuze of levensbeschouwelijke strekking.
Een voorwaarde voor integratie is de toegang tot tewerkstelling. Gerichte herscholingsprogramma’s en training in sociale vaardigheden kunnen de toegang tot de arbeidsmarkt vergemakkelijken.
Verenigingen die hun werking openstellen voor leden met een andere culturele, religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond of op positieve wijze samenwerken met de leden met een andere culturele, religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond of hun organisaties verdienen op bijzondere wijze te worden gesteund.
We roepen dan ook als vrijzinnigen alle burgers op om bij de komende verkiezingen op 13 juni neen te zeggen tegen een totalitair denken, extremisme en onverdraagzaamheid en te kiezen voor een actief burgerschap, voor een pluralistische en verdraagzame samenleving, waar het goed leven is voor iedereen en waar haat geen kans krijgt.
Prof. dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
