Een pleidooi voor diplomatie en tegen de oorlog
Nu de reeds lang aangekondigde oorlog met Irak een feit is, zal blijken dat de Irakese bevolking opnieuw het kind van de rekening wordt. En waarom? Door totaal gebrek aan wil om de ontwapening van Saddam’s regime zonder geweld op te lossen. Bush’ adviseurs van christelijke rechtse signatuur dragen een verpletterende verantwoordelijkheid. Blijkbaar erkent alleen het ‘Oude Europa’ de gruwel van een oorlog nog. Prof. Dr. Michel Magits meent dat de Europese democratieën als voorbeeld van conflictbeheersing kunnen fungeren en een voortrekkersrol kunnen spelen.
Deze nacht vielen opnieuw bommen in Irak. Vierentwintig jaar dictatuur van Saddam bracht acht jaar oorlog tegen Iran en dertien jaar economische malaise na de inval in Koeweit, Desert Storm en de daaropvolgende wurggreep van het V.N.-embargo. Vandaag is de bevolking van Irak eens te meer het grootste slachtoffer van de ontketende oorlog.
Reeds in januari voorspelde de V.N. dat, wanneer de eerste bommen zouden vallen, een vluchtelingenstroom op gang zou komen en de kindersterfte een (nog hogere) vlucht zou nemen.
We spreken de hoop uit dat de internationale gemeenschap het menselijk leed tracht te beperken met de nodige humanitaire hulp.
Bush, die zijn presidentschap in feite gestolen heeft, eerbiedigt geenszins de internationale gemeenschap, die binnen de Verenigde Naties zich kantte tegen de oorlog, noch het overweldigend protest van de wereldbevolking.
Bush en zijn adviseurs menen dat de omverwerping van het regime in Bagdad een golf van democratisering door de Arabische wereld zal sturen. Hun gevoel van superioriteit geeft hen het recht hun waarden uit te dragen, desnoods met geweld.
Bush leidt de meest religieuze regering van de U.S.A. in tijden: elke kabinetszitting begint met een gebed, geen presidentiële speech is volledig zonder een verwijzing naar het christelijke geloof en god. De president en zijn adviseurs behoren tot wat de Amerikanen “new born christians” noemen.
Deze christenen zijn niet bepaald tolerant, maar vormen de harde kern van de anti-abortus lobby. Ze bestempelen de progressieven of “Liberals” vaak als landverraders, net als feministen, homoseksuelen en andere “zondaars”. We ontzeggen president Bush en zijn adviseurs uiteraard niet het recht op het aanhangen van een (zelfs fundamentalistische) geloofsovertuiging - dit is immers een privé-zaak -, maar deze levensbeschouwing mag geen repercussies hebben op de internationale situatie. Bush’ speeches en verklaringen werden sinds het begin van zijn termijn steeds religieuzer getint. “De as van het Kwaad” kan men terugvinden in de bijbel; in zijn State of the Union refereerde hij naar de profeet Isaiah en sprak hij over “Wonder-working powers”, een uitdrukking die uit een evangelische hymne komt.
Deze retoriek van Bush wordt in de Arabische landen geïnterpreteerd als een bewijs dat deze oorlog een soort kruistocht tegen de Moslims is.
Een Amerikaanse president die zich op deze manier verwoordt, doet ons vrezen dat deze simplistische metaforen uit de bijbel, en de gewoonte om onze uitzonderlijk gecompliceerde en gediversifieerde wereld te analyseren in zwart-wit of goed-slecht tegenstellingen, een enkele reis naar rampen en tegenspoed zijn… om in de bijbelse bewoordingen te blijven.
We wijzen als vrijzinnig humanisten geweld als oplossing voor een conflict af. Wij verzetten ons principieel tegen iedere vorm van geweld en staan voor een verdraagzame, open en solidaire samenleving. In zo’n samenleving wordt naar vreedzame oplossingen gezocht voor belangenconflicten. Men moet dan wel bereid zijn om naar mekaars standpunten te luisteren en zich in mekaars uitgangspunten trachten in te leven.
Die empathie ontbreekt volledig in de neoconservatieve visie van Bush. In zijn ogen zijn de Amerikanen op alle vlakken superieur en hebben zij van god een missie gekregen om “Het Kwaad” te bestrijden. Hun oorlog dient derhalve een hoger doel.
De talloze slachtoffers en het enorm menselijk en materieel leed wordt daardoor gerechtvaardigd. De burgerslachtoffers worden in hun jargon omschreven als “collateral damage”, een vreselijk eufemisme.
We hopen dat de rede het haalt op de oerinstincten van oorlogszuchtigen. In de 21e eeuw zouden conflicten niet meer gewapend mogen opgelost worden. Een minimum aan respect voor mekaars eigenheid, overtuigingen en problemen brengt hier de oplossing. We moeten trachten om de conflictbeheersing zoals we die kennen in het ‘Oude Europa’ (zoals de Amerikaanse Minister van Defensie Frankrijk, Duitsland en België noemde) toe te passen om een wereld met minder geweld te bewerkstelligen. Of opteren we voor het bipolaire model van de V.S., waarin iedereen die hen niet blindelings volgt, kans maakt op sancties of zelfs bij het “As van het kwaad” gecatalogeerd wordt? Hier draagt de Bush-administratie een verpletterende verantwoordelijkheid: haar retoriek, haar ‘kruistocht tegen het kwade’, haar gebrek aan respect voor andere levensbeschouwingen of meningen is een blok aan het been van multilaterale samenwerking in de V.N..
De waanzinnige oorlogslogica moet doorbroken worden en we hopen dat het ‘Oude Europa’ haar inspanningen verder zet op het eerder ingeslagen pad. Wij hopen dat het beleid in deze landen op de besluitvorming van de V.N. en de E.U. kan wegen. Deze oorlog moet zo snel mogelijk beëindigd worden!
Prof. Dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
