Euthanasiewet: graag een snelle beslissing
In zijn opiniestuk: 'Euthanasiewet: kansen voor de Kamer die de Senaat liet liggen' (DS, 15 november 2001), stelt Prof. Dr. F. Van Neste, lid van het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek, dat het wetsvoorstel, zoals goedgekeurd door de Senaat op 25 oktober, “onduidelijkheden en leemten bevat waardoor de rechtsbescherming van de meerderheid van de patiënten bij het levenseinde onvoldoende gewaarborgd is”. Hij steunt zijn argumentatie grotendeels op het advies van de Raad van State.
Pof. Dr. Van Neste meent bovendien dat het goedgekeurde wetsvoorstel inzake euthanasie een zeer smal toepassingsgebied zal hebben en verdedigt een veel ruimere regeling, die rechtsbescherming zou bieden aan alle patiënten bij het levenseinde. Daarbij zou medezeggenschap van de patiënt, communicatie en openheid wettelijk moeten worden gewaarborgd.
We kunnen deze verzuchting enigszins onderschrijven. Vanuit een vrijzinnig humanistische levensovertuiging zijn we uiteraard voorstanders van een inspraak van de patiënt en staan we achter een open communicatie, waardoor iedere bevoogding of betutteling afgewezen wordt. De ruimere rechtsregeling, die Prof. Dr. F. Van Neste voorstaat, kunnen we eveneens aanvaarden, maar niet binnen het huidige voorstel. De Senaat heeft zich immers uitgesproken voor de regeling van de euthanasieproblematiek, terwijl Prof. Dr. F. Van Neste, en met hem de christen-democraten, de ruimere rechtsbescherming (mis)gebruiken om het maatschappelijk debat, dat reeds vele jaren aan de gang is, nodeloos te verlengen. De wetgever kan, eens het wetsvoorstel door de Kamer van Volksvertegenwoordigers tot wet is verheven, een uitgebreide bescherming voor alle patiënten uitwerken. Het standpunt van Prof. Dr. F. Van Neste dat de senaat de conflicterende ethische opvattingen niet met elkaar heeft verzoend, kunnen we evenmin bijtreden. De senaat heeft naar ons gevoelen terdege rekening gehouden met de uiteenlopende opvattingen en blijk gegeven van respect voor iedere levensbeschouwing.
De christelijke visie, dat euthanasie niet kan, wordt gerespecteerd, want niemand wordt gedwongen op enerlei wijze mee te werken aan de uitvoering van euthanasie.
De vrijzinnige daarentegen, die niet gelooft in een door een bovennatuurlijk wezen gegeven en bestuurd leven, maar zelf zijn leven inhoud wil geven, los van iedere bevoogding, wenst vanuit het recht op zelfbeschikking en het recht op menselijke waardigheid, zelf te beschikken over zijn lot. Het euthanasievoorstel biedt de vrijzinnige-humanistische burger de mogelijkheid om in specifieke, wel omschreven omstandigheden, het recht op een menswaardig sterven. Het voorstel ontzegt, in tegenstelling tot de huidige situatie, de burger niet het recht op een mensenrecht, nl. een mens in nood te helpen. Bovendien erkent de mogelijkheid tot euthanasie ook het recht van de patiënt, zo gevraagd door Prof. Dr. F. Van Neste.
De Senaat heeft met de goedkeuring van het euthanasievoorstel het respect voor de andersdenkende centraal gesteld. Niemand heeft het monopolie over de ‘goede’ moraal. We durven stellen dat vanuit ethisch oogpunt zowel voor- als tegenstanders van de euthanasie evenveel gelijk hebben. De Senaat heeft derhalve blijk gegeven van een democratische ingesteldheid door het levensbeschouwelijk denken van beide groepen te eerbiedigen en derhalve de pluraliteit in morele overwegingen te erkennen.
We willen tenslotte ook wijzen op de realiteit in de medische wereld. Een studie van de VUB en UG toonde immers aan dat bijna 5% van de overlijdens in Vlaanderen door letale middelen wordt begeleid. Daarbij treedt trouwens naar alle waarschijnlijkheid sociale ongelijkheid op: zonder wettelijke regeling vinden de hooggeschoolden zowel bij de abortusproblematiek als inzake euthanasie beter de weg om geholpen te worden.
Vanuit al deze overwegingen hopen we dat de Kamer van Volksvertegenwoordigers het voorstel inzake euthanasie, zoals goedgekeurd in de Senaat, in alle sereniteit goedkeurt en achterhoedegevechten achterwege blijven.
Prof. Dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
