Geen wapenleveringen meer!
Midden in de zomerse komkommertijd melden de media dat het Waalse FN een bestelling van 5.500 Minimi-machinegeweren mag leveren aan Nepal. Dat automatisch geweer kan maar liefst 800 kogels per minuut afvuren.
Dit bericht veroorzaakte heel wat heisa, zowel bij de verschillende politieke partijen als bij de publieke opinie. Magda Aelvoet, federaal vice-premier van Agalev, diende zelf haar ontslag in. De politieke rentree werd dan ook met één week vervroegd.
Als vrijzinnig humanist druk ik mijn grote teleurstelling uit over het feit dat de federale regering, schijnbaar zonder veel discussie en tegenkanting de wapenverkoop goedkeurt en aldus de militaire opbouw bevordert. De kritiek van de oppositie, vooral van de CD&V, overtuigt niet, want de vele katholieke ministers van buitenlandse zaken hebben nooit wapenleveringen tegengehouden.
De discussie over het al dan niet woeden van een burgeroorlog in Nepal is tragikomisch. In beide gevallen zijn er slachtoffers, want wapens doden nu éénmaal.
Als humanist verzet ik me tegen iedere vorm van geweld, a fortiori tegen oorlogsvoering, omdat de mensheid geen enkele baat heeft bij dergelijke conflicten. Iedere oorlog maakt talloze slachtoffers en veroorzaakt enorm materieel en menselijk leed.
Vrijzinnige humanisten verdedigen een verdraagzame, open en solidaire samenleving, waarin discriminatie verworpen wordt en vreedzame oplossingen gezocht worden voor meningsverschillen. Luisteren naar elkaar, de onderscheiden uitgangspunten trachten te begrijpen en elkaars argumenten proberen af te wegen, zijn daartoe noodzakelijke ingrediënten.
Een dergelijke maatschappelijke visie ontbreekt evenwel geheel in Nepal. In een onafhankelijk rapport van de Europese Commissie staat dat de Nepalese samenleving nog grotendeels feodaal kan genoemd worden en het kastensysteem in hoge mate de maatschappelijke verhoudingen beheerst. De lagere sociale klassen hebben niet eens één vertegenwoordiger in het parlement. Bovendien is corruptie algemeen verspreid.
Een dergelijke situatie is uiteraard een ideale voedingsbodem voor algemeen ongenoegen bij grote delen van de bevolking en speelt enigszins in de kaart van een (Maoïstische) groep, die via een guerrilla (burgeroorlog?) de macht wil veroveren.
De Nepalese politiek schendt in ieder geval de mensenrechten. De wapenwet van 1991, het resultaat van niet al te fraaie Belgische politiek, bepaalt nochtans dat er geen wapens mogen geleverd worden aan landen in burgeroorlog of landen waar de mensenrechten niet geëerbiedigd worden.
Ons land aanvaardde daarenboven in 1998 een Europese gedragscode, weliswaar zonder bindend karakter, die de uitvoer verbiedt van materieel ‘waardoor gewapende conflicten worden uitgelokt of verlengd’, alsook ‘wanneer dat materieel gebruikt wordt voor binnenlandse onderdrukking’.
De uitlatingen van onze minister van buitenlandse zaken over het conflict in Nepal doen de wenkbrauwen fronsen en doen geen goed aan zijn imago als voorvechter van de mensenrechten.
Dat naar elke waarschijnlijkheid de technologisch uiterst geavanceerde FN-wapens ook door de rebellen gebruikt zullen worden, maakt de levering nog dramatischer. Nu reeds vechten de rebellen (guerrillero’s, terroristen?) immers o.m. met wapens en munitie, die ze op het regeringsleger buit hebben gemaakt of via corruptie hebben verkregen. Het is dus zo goed als zeker dat de geleverde machinegeweren in de volgende maanden gebruikt zullen worden én door het Nepalese leger én door de Maoïstische guerrilla om elkaar af te maken en de bevolking te terroriseren.
De wapenverkoop wordt economisch verdedigd: de Waalse economie, de Waalse regering bij eventuele verkoop van FN en de wapenfabriek zelf hebben uiteraard baat bij deze grote bestelling. Ook sociale argumenten worden bovengehaald: werkgelegenheid is verzekerd voor de eerstkomende maanden.
Waar echter niet naar gekeken wordt, zijn diegenen die de kogels in hun lijf zullen krijgen.
Als humanisten stellen we de pertinente vraag of oorlog niet meer verlies toebrengt aan de betrokken (arme) partijen? Wordt het niet eens hoog tijd dat wordt nagedacht over de wreedheden die mensen elkaar aandoen? Kunnen we niet nadenken over een reconversie van FN?
We hoeven maar de nieuwsberichten van de afgelopen maanden, weken, dagen te bekijken om een pijnlijke vaststelling te doen: het raakt de kijker en/of luisteraar steeds minder om al die wreedheden te zien en/of te aanhoren. Met schaamte moeten we vaststellen dat we ‘het gewoon worden’: Israël valt opnieuw een aantal Palestijnse steden en dorpen binnen met het nodige machtsvertoon, een Russische helikopter wordt neergehaald in Tsjetsjenië met als resultaat tientallen doden, toeristen die in Colombia ontvoerd worden door zwaarbewapende rebellen, de ontdekking van een massagraf in Srebrenica met meer dan 300 lijken, de ontvoering van kinderen om hen op te leiden tot moordmachines (denk maar aan de recente Koppen-reportage over kindsoldaten), de jarenlange burgeroorlogen in verscheidene Afrikaanse landen met hongersnood en de dood door ontbering als gevolg, …
En dat is dan nog maar de ‘ver-van-mijn-bed’-problematiek. Dichter bij huis hebben wapens mensen ook al aangezet tot onmenselijke daden. Denk maar aan al het leed dat kogels kunnen teweeg brengen: een jongetje van zes dat door een verdwaalde kogel gedood wordt, de twee jongens die onlangs op gruwelijke wijze neergeschoten zijn omwille van het morsen van een pintje over iemand anders broek? Of de jongere die recent de dood vond, omdat één of andere gek het niet meer kon verdragen dat de voetbal steeds in zijn tuin terecht kwam?
Het is vreselijk om te zeggen, maar de overgrote meerderheid van de kijkers/luisteraars staat er slechts heel even of helemaal niet meer bij stil en ondergaat dit alles met een zekere gelatenheid.
Wordt het niet eens tijd dat de publieke opinie wakker wordt geschud en hiertegen protesteert, in plaats van de discussie enkel en alleen over te laten aan de politieke beleidsleiders? Is er op deze wereld misschien geen ruimte genoeg om samen te leven? Is (wapen)geweld de enige manier om conflicten uit te klaren, of zijn we al zo ver geëvolueerd dat er geen andere (vreedzame) oplossingen meer mogelijk zijn? In dit laatste geval, is er maar één woord van toepassing: triestig, zeer triestig!
Prof. Dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
Dit opiniestuk verscheen in de toenmalige Financieel Economische Tijd
