LEF gooit het kind met het badwater weg

Loobuyck ea stellen (DeMorgen 30/11/2011) voor alle levensbeschouwelijke vakken te vervangen door één vak ‘over’ levensbeschouwing (LEF = levensbeschouwing, Ethiek, Filosofie). Zij willen hiermee streven naar meer pluralisme en dialoog in onze nog steeds verzuilde samenleving. Hier wordt volgens ons het kind met het badwater weggegooid. De levensbeschouwelijke vakken worden in de verdediging geduwd en dat is altijd de lastigste positie. De levensbeschouwelijke vakken worden afgeschilderd als wereldvreemd en ‘afgezonderd’ alsof ze buiten alle maatschappelijke en levensbeschouwelijke evoluties anno 2012 zouden staan. Niets is minder waar.

Leerkrachten levensbeschouwelijke vakken die voor de klas staan kennen de levensbeschouwing niet alleen, maar beleven deze ook. Wie kan immers beter uitleggen waar een levensbeschouwing om draait dan iemand die ook die levensbeschouwing aanhangt? Zij hebben doorleefde ervaring en expertise.

Wij streven ernaar om jongeren in de derde graad van het secundair onderwijs een inter-levensbeschouwelijke module aan te bieden, georganiseerd vanuit de verschillende levensbeschouwingen. Zo worden jongeren uit verschillende tradities geconfronteerd met de grote levensvragen en gaan ze samen op zoek naar antwoorden. Die zullen ongetwijfeld van elkaar verschillen, maar ze zullen gebaseerd zijn op wederzijdse kennis en op respect voor de diversiteit van de samenleving waarin de kinderen als volwassenen zullen moeten leven en samenleven. De kennis van en de ontmoeting met de levensbeschouwelijke andere zal zo veel meer gestimuleerd worden dan in een vak ‘over’ levensbeschouwing. Zo zijn de leerplannen vandaag ook bedoeld.

Met LEF willen Loobuyck ea ook een antwoord bieden op wat zij “het tekort aan levensbeschouwelijke en dus cultureel-maatschappelijke geletterdheid bij jongeren” noemen. Tegelijk moet het vak een invulling geven aan de leemte inzake burgerschapseducatie en filosofie in het onderwijs. Deze verzuchting is niet nieuw, maar ze stelt het engagement van de vele leerkrachten die zich – vaak vrijwillig en vakoverschrijdend – hiervoor inzetten wel in een negatief daglicht. ‘Burgerschap’ en ‘democratie’ zijn geen vakken als fysica en chemie en ook ‘solidariteit’ valt moeilijk te onderwijzen. Het belang dat we als maatschappij hechten aan deze waarden moet in alle vakken terug te vinden zijn. Getuige daarvan zijn de vakoverschrijdende eindtermen en ontwikkelingsdoelen die uitdrukkelijk een aantal maatschappelijke waarden en basishoudingen omschrijven (www.ond.vlaanderen.be)

Levensbeschouwelijke vakken kan je niet reduceren tot ethiek, burgerschap en filosofie. De piste die wij vooropstellen – dialoog door interlevensbeschouwelijke samenwerking – biedt volgens ons meer garantie op wederzijdse kennismaking en respect dan een overkoepelend theoretisch vak LEF.

< Bovendien stellen Loobuyck ea uitdrukkelijk: “het vrij onderwijs blijft de vrijheid behouden om naast LEF, verplicht of facultatief een confessioneel vak in het curriculum op te nemen.” Die vrijheid voor het vrij onderwijs zal betekenen dat in de praktijk het merendeel van onze jongeren gewoon het levensbeschouwelijke vak ‘rooms-katholieke godsdienst’ zal blijven volgen. Voor het officieel onderwijs geldt die vrijheid niet, volgens het voorstel van Loobuyck ea. Levensbeschouwelijke vakken zullen bijgevolg onvermijdelijk van de lessenroosters geschrapt worden.

Ondertekenaars:
Gottlieb Blokland en Herman Aerts (Protestants-evangelische godsdienst),
Dominique Verbeke (Orthodoxe godsdienst),
Samuel Bamberger (Israëlitische godsdienst),
Al Asmar Malik en Azzouz Ahmed (Islamitische godsdienst),
Eddy Borms, Sonja Eggerickx, Annie Hermans en Marlene Stevens (niet-confessionele zedenleer),
Francis Jacobs, Marie-Ann De Cocker, Sandra Maertens en Marc van Kerckhove (Rooms-Katholieke godsdienst)

Dit opiniestuk is verschenen in De Morgen van 1 december 2011 (p.22) als reactie op het opiniestuk "LEF voor de burgers van morgen" dat is verschenen op 30 november 2011.