Mag de kerk ongestoord wetsovertredingen aanmoedigen?
Talrijke kerken worden sinds enige tijd bezet met instemming van de pastoors. Sommige bisschoppen hebben deze acties openlijk gesteund. De doctrinaire bisschop van Namen stelt zelfs zijn bisschoppelijk paleis ter beschikking.
De pauselijke nuntius zegt wel dat hij geen standpunt inneemt over dit kerkasiel en terzake geen verslag naar Rome heeft gestuurd. Als diplomatiek vertegenwoordiger kan hij zich uiteraard niet openlijk bemoeien met de Belgische binnenlandse aangelegenheden. Een verslag heeft hij ongetwijfeld wel bezorgd aan de Heilige Stoel, want informeren is één van de taken van een ambassadeur. De Belgische bisschoppenconferentie blies tegelijk warm en koud en formuleerde een diplomatiek standpunt waar elke betrokkene iets gunstig in vindt. De bisschoppen hebben immers begrip voor de mensen zonder papieren, veroordelen hongerstaking als immoreel en vragen de politieke verantwoordelijken een oplossing te vinden voor dit humanitair drama.
Als vrijzinnige humanist hebben we veel sympathie en medeleven met de mensen zonder papieren, die soms reeds jarenlang, weliswaar in de illegaliteit, in ons land verblijven. Anderzijds heeft een democratische meerderheid in 1980 de wet gestemd, die de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen regelt. Deze wet, sindsdien meermaals gewijzigd, werd aangevuld met talrijke koninklijke besluiten en omzendbrieven. In een rechtsstaat is het evident dat een democratisch tot stand gekomen wet uitgevoerd wordt, wat niet betekent dat naar verbetering kan (moet) gestreefd worden.
We willen met betrekking tot de kerkbezettingen en de houding van de kerkleiding enige opmerkingen formuleren.
We zouden eventueel blij kunnen zijn dat grote gebouwen, die over het algemeen leeg staan, nu door een aantal mensen worden gebruikt. We vragen ons evenwel af wie de kosten van het herbergen van deze mensen draagt. Gezien deze kerkbezetting geen deel uitmaakt van een eredienst kunnen de uitgaven niet ten laste van de kerkfabriek en dus eventueel van de overheid gelegd worden. Wie gaat controleren of dit al dan niet gebeurt? Daarbij zijn niet alleen de gemeenten betrokken, maar ook de provincies gezien de bisschoppelijke paleizen en hun inboedel door de provincies worden betaald. Is de provincie Namen bereid om tussen te komen in de huisvesting van deze mensen?
De katholieke kerk kan uiteraard door haar groot aantal kerken dergelijke acties ondernemen, coördineren of steunen. Andere levensbeschouwingen ontberen de financiële en infrastructurele middelen om zo een actie op te zetten. Ook het aantal priesters is, zeker in verhouding tot de andere levensbeschouwingen, zeer groot, zodat bij gebrek aan interesse voor de eredienst zij elders kunnen ingezet worden.
Het argument dat de katholieke kerke traditioneel de zwakken steunt, doet me glimlachen en wordt niet door de feiten bevestigd. Heeft de kerk als instituut onmiddellijk gereageerd op de misbruiken van kinderen en vrouwen door katholieke priesters (zie onder andere VSA, Ierland en Oostenrijk)? Steunt de Kerk vrouwen, die na verkrachting abortus vragen om een ongewenste zwangerschap te vermijden? Wat is de houding van de kerk in de strijd tegen aids, die vooral de zwakke Afrikaanse bevolking, inzonderheid de vrouw, treft? Laat de kerk de zwaar zieke, terminale patiënt toe een definitieve rust te zoeken via euthanasie ?
De geschiedenis geeft ons trouwens nog vele andere voorbeelden, waarin de kerk de kant van de machthebbers kiest, voor zover ze deze macht niet zelf was (we verwijzen naar de weinig stichtende geschiedenis van het pausdom).
Als vrijzinnige humanist pleiten we voor een humane oplossing die aanvaardbaar is voor de brede lagen van onze bevolking. Wetenschappelijk onderzoek toont evenwel aan dat een groot deel van de Belgische inwoners niet gunstig gezind is ten aanzien van migranten. Het jarenlange discours van uiterst rechts, overgenomen door een aantal conservatief rechtse politici kan dit mede verklaren.
Daarom zijn we voorstanders om het probleem van de (economische) vluchtelingen eerder aan de bron aan te pakken. Een grotere inspanning van België en de andere rijke landen op het vlak van ontwikkelingshulp is dan ook noodzakelijk. Een dergelijke verhoging zou trouwens in de lijn liggen van de internationale afspraken om 0,7% van het nationaal inkomen te besteden aan ontwikkelingshulp. Bovendien zou daardoor ook uitvoering worden gegeven aan de ‘Verklaring van Rio’ uit 1992 om een eerlijke verdeling tussen rijke en arme landen te realiseren.
prof. dr. Michel Magits
gewoon hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel
gewezen voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
