Nieuwe stap in humanisering Belgisch gevangeniswezen
Gisteren trad het Koninklijk Besluit van 25 oktober 2005 houdende vaststelling van het kader van de aalmoezeniers en de islam-consulenten van de erkende erediensten en van de moreel consulenten van de Centrale Vrijzinnige Raad (CVR) in werking. In mensentaal betekent dit dat het recht van gedetineerden op beleving van godsdienst en levensbeschouwing, zoals bepaald in artikel 72 van de Wet Dupont, en de professionalisering van godsdienstige en morele bijstand concreet gestalte krijgen. En dat zo opnieuw een belangrijke stap wordt gezet in de humanisering van het gevangeniswezen.
Aan de uitvoering van het K.B. ging een lange periode van onderhandelen door de verschillende levensbeschouwelijke gemeenschappen, verenigd in een interlevensbeschouwelijke werkgroep, vooraf. Maar geduld wordt beloond. “Dat die uitvoering zo lang op zich heeft laten wachten, heeft te maken met het op punt stellen van de uitvoeringsmodaliteiten”, vertelt Hans Meurisse, Directeur-Generaal uitvoering van straffen en maatregelen. “Elke eredienst heeft zo zijn eigen specificiteit wat het niet voor iedereen altijd even gemakkelijk maakte om een vertegenwoordiging in onze Belgische gevangenissen te verzekeren.”
De Wet Dupont schrijft voor dat de godsdienstige en moreel consulenten de gedetineerden, die daarom vragen, mogen bezoeken in hun verblijfsruimte en met hen een niet aan toezicht onderworpen briefwisseling kunnen voeren binnen de gevangenis. “Het is een positie die te vergelijken is met de commissies van toezicht”, legt Hans Meurisse uit. “Waar de onafhankelijke positie van de commissies van toezicht zich situeert op de controle van de omstandigheden waarin de gedetineerden dagdagelijks vertoeven, gaat het bij de godsdienstige en moreel consulenten voornamelijk om een persoonlijke relatie met de gevangenen.” “Natuurlijk zijn er verschillen in benaderingswijze tussen een vrijzinnige moreel consulent en een godsdienstige consulent. De eerste zal de gedetineerde vrijer en neutraler benaderen en pogen om in hoofdzaak een klankbord te zijn voor allerhande bekommernissen van de persoon in kwestie. Terwijl de godsdienstige consulent eerder vertrekt vanuit een godsdienstige basis. Op zich maakt dat natuurlijk weinig uit en is het voor mij belangrijk dat de gedetineerde de hulp krijgt waaraan hij of zij nood heeft.”
Tot voor kort werd het recht op godsdienstige, geestelijke en morele bijstand behartigd door vrijwilligers. En waar vind je vrijwilligers? “Bij mensen die tijd hebben”, antwoordt Leonard Martens, vrijwillig moreel consulent in de gevangenissen van Gent, Brugge en Ruiselede. “En wie heeft er tijd? Mensen die gepensioneerd zijn. Jonge mensen werken overdag en 's avonds gaat hun tijd naar de uitbouw van een gezin. Zij hebben geen tijd om op bezoek te gaan bij gedetineerden. Door de professionalisering van de morele en godsdienstige dienstverlening is dit probleem opgelost.”
“Je mag de job natuurlijk niet onderschatten”, voegt Leonard Martens eraan toe. Ons werk is zwaar en vaak niet meer dan een druppel op een hete plaat. Het wordt een moeilijke evenwichtsoefening voor de jonge mensen die morgen in dienst treden. Empathie is een belangrijk kenmerk van onze werking. Maar natuurlijk mag empathie niet verworden tot kopzorgen en slapeloze nachten. Daarom zal elke professionele kracht een vrijwilliger als peter toegewezen krijgen. Op die manier wordt de ervaring, die de vrijwilligers doorheen de jaren hebben opgebouwd, ten dienste van de nieuwe werking gesteld.”
Dat met de professionalisering van de morele en godsdienstige bijstand een belangrijke stap is gezet op het vlak van een menswaardige behandeling van gedetineerden, staat buiten kijf. Maar dat hiermee de kous nog niet af is, beseft ook Hans Meurisse. “De Wet Dupont is een complex gegeven en de implementering ervan kost veel geld. Het zal er dus op neer komen om de Wet in verschillende fases in werking te laten treden.” Wij kijken er in ieder geval met veel ongeduld naar uit.
Sonja Eggerickx
voorzitter Stichting morele bijstand aan gevangenen
co-voorzitter Centrale Vrijzinnige Raad
Voor meer informatie:
SMBG-coördinator Sarah Eelen: 0476/86.63.72
