Euthanasiedebat opnieuw openen
Het euthanasiedebat moet opnieuw worden geopend. De huidige euthanasiewet blijkt ontoereikend om een gepast antwoord te bieden op verschillende vragen die de laatste tijd worden gesteld. De reportage in Terzake gisterenavond op Canvas bewijst dit nog maar eens.
In de reportage verwoordt Diane, een vrouw van 42 jaar die door een hersenbloeding verlamd is geraakt, haar wens om tot euthanasie over te gaan en tegelijkertijd haar organen te schenken aan vijf kinderen. Vast staat dat de wil van Diane om haar organen te doneren een edelmoedig gebaar is dat alle respect verdient. Maar tegelijkertijd is het zo dat haar vraag om euthanasie, gekoppeld aan orgaandonatie, heel wat nieuwe vragen oproept.
In hoeverre mag/kan een arts beslissen over leven en dood als er voordeel mee gepaard gaat, namelijk het gebruik van organen? In welke mate kan je vanuit medisch oogpunt organen gebruiken voor transplantatie als deze afkomstig zijn van iemand die gestorven is door euthanasie? In hoeverre zijn patiënten, bij wie euthanasie plaatsvindt, geschikt als donor? Kan een arts tegelijkertijd aan beide vragen tegemoet komen? Waar begint en stopt de vraag tot euthanasie en waar deze tot orgaandonatie? En binnen welk juridisch en ethisch kader moet een arts zich in dit geval bewegen?
Voor wat betreft het geval van Diane geven de artsen aan dat ze haar vragen inwilligden in overeenstemming met hun geweten en dat ze zelf een duidelijk kader schiepen waarbinnen ze wensten te handelen. Zo werden twee artsen aangesteld: één die zich ontfermde over de vraag tot euthanasie en één die zich bezighield met de orgaandonatie. En dit om de euthanasievraag en de orgaandonatie strikt gescheiden te houden en elke belangenvermenging te vermijden. Bovendien besloten ze om de organen niet te gebruiken binnen het eigen ziekenhuis om ook elk vermoeden van persoonlijk voordeel weg te nemen. Tot slot oordeelden ze dat het hart moest stilstaan vooraleer tot transplantatie kon worden overgegaan. Wat betekent dat het hart niet kon worden getransplanteerd.
Het weze duidelijk: de artsen zijn alles behalve lichtzinnig omgesprongen met de wens van Diane. Maar tegelijkertijd begeven ze zich op een delicaat terrein. Want waar eindigt de dood van de ene en waar begint het leven van de andere? België beschikt op dit moment zowel over een euthanasiewet als een wet op orgaandonatie, maar we hebben geen wet die beide zaken verenigt.
De wens van Diane legt nog maar eens de kern van de huidige euthanasieproblematiek bloot. Regelmatig stellen mensen nieuwe vragen waarin ze te kennen geven op welke manier ze afscheid wensen te nemen van het leven. Maar vaak blijken het vragen te zijn waarop ons huidig wetgevend kader geen gepast antwoord kan bieden. Diane is immers niet de enige.
“Er moet een maatschappelijk debat worden gevoerd rond deze zeer uitzonderlijke vraag”, stelde Patrick Cras, één van de behandelende artsen van Diane, in Terzake. Absoluut juist. Maar op dit moment is het belangrijk verder te gaan en gans het euthanasiedebat opnieuw te openen en dit in alle sereniteit en openheid. Want het zelfbeschikkingsrecht van mensen is een recht dat we niet zomaar naast ons neer kunnen leggen.
Sonja Eggerickx
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
