Reactie op artikel 'Wat kan (niet) in uitvaartdienst'
In het artikel “Wat kan (niet) in uitvaartdienst” (Het Belang van Limburg, 23/02/2001), lezen we de volgende uitspraak van Karel Dobbelaere, professor emeritus in de godsdienstsociologie: “Over een vrijzinnige uitvaart is niet veel te zeggen: een lege kuil, één minuut stilte and that’s it.”
We zijn ten zeerste verrast door deze uitspraak, een wetenschapper onwaardig. Professor Dobbelaere kletst immers uit zijn nek en velt een oordeel over een gegeven waarover hij niets weet en ook geen moeite heeft gedaan om zich te informeren.
Indien hij ooit een vrijzinnige uitvaart had bijgewoond, zou hij ongetwijfeld getroffen geweest zijn door de zeer persoonlijke toets en de warm – menselijke wijze, waarop afscheid wordt genomen van de overledene.
Bij een vrijzinnige plechtigheid spelen onze humanistische waarden en principes een belangrijke rol. We gebruiken geen voorgeschreven, vastgeroeste rituelen, maar stellen de afgestorven mens centraal. Onze leidraad is respect en aanvaarding van de wens en het gedachtegoed van de overledene en diens familie.
Daarom is een vrijzinnige uitvaart individueel en op maat ingevuld met persoonlijke en creatieve accenten, waarbij de nabestaanden een grote rol spelen. Om deze persoonlijke toets te verwezenlijken wordt steeds een gesprek gevoerd met de familie. De levensloop van de overledene, zijn/haar betekenis voor de nabestaanden, zijn/haar levensovertuiging, alsook het verdriet van de rouwenden staan daarin centraal.
Met deze informatie wordt een diepmenselijke tekst geschreven, die dikwijls aangevuld wordt met muziek, poëzie (soms van de familie of vrienden), teksten van de overledene of familie. Dit alles vormt het ritueel kader van het definitieve afscheid. De nabestaanden, kennissen, collegae – vrijzinnigen en andersdenkenden – ervaren een dergelijk afscheid als zeer steunend en appreciëren een dergelijke uitvaart als erg zinvol.
Op deze manier krijgen mensen de kans om in dergelijke emotioneel moeilijke momenten de overledene respectvol, eerlijk en waardig los te laten. Nabestaanden krijgen het gevoel dat hun dierbare geen nummer is, maar een mens die als mens behandeld wordt ook na zijn dood.
Vrijzinnige plechtigheden zijn derhalve geen lege, onpersoonlijke kuilen, maar zeer persoonlijke, gevoelige rituelen die helpen het definitieve afscheid draaglijk te maken.
Elke vrijzinnige plechtigheid is anders en toch gelijk, waar ook in Vlaanderen: de overledene en het afscheid staan centraal, maar elke plechtigheid vertelt een ander verhaal, namelijk dat van de betekenis van dat ene, specifieke en unieke voorbije leven. Dat maakt een vrijzinnige plechtigheid juist zo intens en bijzonder rijk.
Prof. Dr. Michel Magits
Voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen
