Voor een menswaardig levenseinde
De enquête 'Palliatieve zorg' van Test-Aankoop plaatste de morele bijstand in de kijker. Uit de conclusies blijkt dat er meer aandacht vereist is voor interdisciplinaire samenwerking, psycho-sociale en spirituele ondersteuning. Vanuit de vrijzinnige gemeenschap wordt de spirituele zorg (morele bijstand) verzorgd door moreel consulenten. Het verstrekken van de zorg alsook het meten van de kwaliteit van deze zorg wordt bemoeilijkt door het niet systematisch aanwezig zijn van moreel consulenten in alle settings van de palliatieve zorg.
Vrijzinnig humanisten komen op voor de waardigheid en de zinvolheid van het menselijk leven. De mens oordeelt zelf over de inhoud van die waardigheid en zinvolheid. Deze principes gelden eveneens voor het levenseinde. We moeten zorg dragen voor de lijdende mens en zijn omgeving tijdens de laatste levensfase. Een goede zorg bij het levenseinde vereist een goede en volledige informatie op maat van de patiënt. Als de dood voor de patiënt bespreekbaar is heeft dit ongetwijfeld zijn invloed op het naderend levenseinde en de gemaakte keuzes. Ondanks een goed uitgebouwde palliatieve zorg zal een minderheid toch de vraag naar euthanasie stellen. Vrijzinnig humanisten vinden dat deze vraag legitiem is en dat de autonomie van de patiënt hierin moet gerespecteerd worden.
De spirituele zorg mag dan wel systematisch worden vermeld in het palliatief zorgmodel, in de praktijk blijkt zij het moeilijkst te concretiseren. Grosso modo gaat het om hulp aan mensen met existentiële vragen rondom leven, ziekte en dood. Doorgaans wordt deze zorg toevertrouwd aan mensen die vanuit hun levensbeschouwing of geloof aangesteld zijn om mensen in existentiële nood te helpen. Zij doen dit dan ook vanuit en op basis van hun levensbeschouwing of geloof.
We zijn van mening dat spirituele zorg dient beschouwd te worden als een onlosmakelijk en geïntegreerd onderdeel van de zorgverlening zoals die verleend wordt in de instellingen en in de thuissituatie.
Vanuit de Stuurgroep Morele Bijstand zijn intramuraal slechts een beperkt aantal beroepskrachten als moreel consulent werkzaam. Daarnaast wordt er beroep gedaan op vrijwilligers. De moreel consulenten van de Unie Vrijzinnige Verenigingen zijn professioneel actief in de Centra Morele Dienstverlening en richten zich tot de bevolking in het algemeen en dus ook naar mensen in de thuissituatie. Deze omkadering is ontoereikend om in alle palliatieve initiatieven aanwezig te zijn en een optimale werking uit te bouwen. We betreuren ten zeerste dit tekort aan mensen. Vooral omdat we zien dat waar wel moreel consulenten actief zijn, deze een belangrijke meerwaarde betekenen voor de zorg voor de patiënt en zijn omgeving.
De moreel consulent ondervindt tevens als vrijzinnige vertegenwoordiger moeilijkheden om zijn werking bekend te maken in de diverse instellingen. De onduidelijkheid over de gebruikte terminologie, het niet correct naleven van de regelgeving en de onvolkomenheden ervan hypothekeren de werking. Op deze wijze komen de rechten van de patiënt in het gedrang. In de kamer werd op 16 oktober 2006 door mevrouw Karine Jiroflée een voorstel van resolutie ingediend betreffende de religieuze, filosofische en morele bijstand binnen de murale zorg om de regelgeving te optimaliseren. Er dient werk gemaakt te worden van de integratie van de moreel consulent in de extra- en intramurale palliatieve equipes, waardoor er een systematisch aanbod van morele bijstand kan geboden worden.
Wanneer er problemen zijn om het bezoek te krijgen van een moreel consulent in een instelling of wanneer men in de thuissituatie een moreel consulent wenst dan kan men contact opnemen met een Centrum Morele Dienstverlening van de Unie Vrijzinnige Verenigingen (www.uvv.be). Naast het verzorgen van morele bijstand voor de patiënt en zijn omgeving kan men ook een beroep doen op de moreel consulent voor het verzorgen van een vrijzinnige afscheidsplechtigheid en de rouwverwerking.
Een goed uitgebouwde palliatieve zorg waarbij nog meer aandacht besteed wordt aan de interdisciplinaire werking en de integratie van de moreel consulenten draagt dan ook bij tot de verdere humanisering van het levenseinde .
Sonja Eggerickx (voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen)
Lut Matheussen (voorzitter Stuurgroep Morele Bijstand)
