Waardigheid achter slot en grendel

Even ter herinnering: volgens onze tellingen vonden er in de vorige 3 jaar (2007 tot en met 2009) in totaal maar liefst 234 stakingsacties plaats in de Belgische gevangenissen. Alleen al in januari 2010 waren er 39. De teller voor de rest van het jaar loopt nog. Wanneer zelfs een vakbondsman zoals de heer Duval (voorzitter gevangenissen bij ACV – Openbare Diensten) ootmoedig toegeeft dat “Er […] inderdaad de afgelopen 2 jaar te veel stakingen [zijn] geweest.” (reactie 9 september 2010), dan kan je enkel concluderen dat er iets ernstig aan de hand is met de situatie van het gevangenispersoneel. Of de schuld bij hun (ongetwijfeld moeilijke) arbeidsomstandigheden ligt, dan wel – zoals de heer De Clercq (eredirecteur van de gevangenis van Gent) in zijn diverse opiniestukken soms lijkt te insinueren (meest recent op 26/10/2010 in De Morgen) – bij een overdreven bereidheid tot staken, doet voor ons niet eens zoveel terzake.

Eén zaak is duidelijk: het stakingsrecht is heilig. De moderne Europese welvaartstaten zijn wat ze zijn omdat ze arbeiders, bedienden e.a. het recht geven zich te verenigen en op te komen voor zijn of haar rechten en arbeidsvoorwaarden, ook door middel van stakingen. Wel dient de staking, als verstoring van de normale gang van zaken, een drukkingsmiddel te blijven dat je enkel in uitzonderlijke gevallen kan benutten. Dit geldt a fortiori voor die diensten waar een bepaalde groep afhankelijk is van een andere groep, zonder hierin een vrije keuze te kennen. Denk maar aan het personeel van ziekenhuizen of politieagenten (volgens sommigen zelfs de werknemers van het openbaar vervoer). Ook voor hen dienen vakbondsacties trouwens mogelijk te blijven. Alleen dient een vorm van minimale dienstverlening gegarandeerd te blijven voor de gezondheid van patiënten, de bewaking van de openbare orde enz.

Ieder weldenkende persoon weet dat gedetineerden het niet gemakkelijk hebben. Ze worden trouwens niet voor niets tot een vrijheidsberovende straf veroordeeld, er zit in die straf altijd ook een zeker bestraffend karakter, de bedoeling van te straffen, die verdergaat dan de loutere beveiliging van de maatschappij. Dat wíl, mág niet en kán echter niet betekenen dat je gedetineerden kan beroven van een aantal elementaire rechten, of dat je de basisprincipes van een menswaardige behandeling zomaar overboord kan gooien, eenmaal de poorten van een gevangenis zich achter de gedetineerde sluiten.

De cipiers weten dit ook. We kennen zelf de situatie in de gevangenissen, omdat onze representatieve organen er voor de morele en religieuze behoeften van de gedetineerden vertegenwoordigers tewerk stellen. We weten dat de meeste cipiers ondertussen een duidelijk inzicht hebben in de noodzaak aan een menswaardige behandeling van gedetineerden. En we hebben begrip voor het feit dat hun werkomstandigheden allesbehalve evident zijn. Maar we betreuren wel dat voor de zoveelste keer stakingsacties plaatsvinden (terecht of niet, daar spreken we ons niet over uit), omdat er weer veel onterechte slachtoffers gaan vallen, m.n. álle gedetineerden, van goede of kwade wil, wiens elementaire dienstverlening wordt ontnomen: het recht op een wandeling, het plezier van een bezoek, de netheid van de cellen en het recht op morele of religieuze begeleiding. Stuk voor stuk zaken die u en ik als doodnormaal beschouwen, maar waarvoor een gedetineerde noodzakelijkerwijze volledig afhankelijk is van een ander.

We kiezen in het huidige conflict geen andere partij dan die van de gedetineerden. Graag hadden we evenwel voor hen, omdat we het hen als maatschappij nu eenmaal verschuldigd zijn (om zelf in ethische zin geen transgressies te begaan), een oplossing gevonden om in dergelijke conflicten toch een menswaardig bestaan ín de cel te kunnen garanderen. Het lijkt ons iets waar alle partijen zich achter zouden moeten kunnen scharen. Dat is niet veel, maar wel alles.

Interlevensbeschouwelijke Raad van Bevoegde Instanties inzake de religieuze en niet-confessionele morele bijstand in de gevangenissen (ILRG)